بازخوانی و احیای اصول معماری ایرانیـاسلامی در نمای ساختمانهای مسکونی؛ با تاکید بر مسکن دوره قاجار و دهه اخیر در شهر قم
کلمات کلیدی:
معماری ایرانی اسلامی, مسکن دوره قاجار, مسکن دهه اخیر, معماری معاصر, شهر قمچکیده
نمای شهری نخستین لایه ادراکی شهر است که هویت و خوانایی محیط را شکل میدهد و ارتباط مستقیمی با حس تعلق شهروندان دارد. خانههای تاریخی قم، بهویژه آثار دوره قاجار، نمونههای شاخصی از اصول معماری ایرانیـاسلامی هستند، اصولی مانند رعایت حریم خصوصی، تناسبات انسانی، استفاده از مصالح بومی و تزئینات متناسب با فرهنگ و اقلیم. با این حال، رشد سریع شهر و تغییر شیوههای ساختوساز در دهههای اخیر موجب کاهش هماهنگی با بافت تاریخی و بروز آشفتگی بصری شده است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) به بازخوانی اصول معماری ایرانیـاسلامی در خانههای تاریخی و بررسی میزان بازتاب آنها در نماهای معاصر منطقه ۴ قم پرداخته است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و برداشت میدانی جمعآوری شد و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی گردید. نتایج نشان میدهد که خانههای قاجاری از انسجام قابل توجهی در ابعاد عملکردی،کالبدی و معنایی برخوردار بودهاند، در حالی که بسیاری از نماهای معاصر فاقد این هماهنگیاند و ضوابط موجود کیفیت مورد انتظار را تأمین نکردهاند. پژوهش با ارائه راهکارهای طراحی و مدیریتی، از جمله تدوین دستورالعملهای جامع نماسازی، استفاده از مصالح بومی، تقویت آموزش طراحان و نظارت مؤثر شهرداری، به احیای هویت ایرانیـاسلامی و ارتقاء کیفیت سیمای شهری قم کمک میکند.
دانلودها
مراجع
1. Sitte C. City planning according to artistic principles. Vienna: Carl Graeser; 1889.
2. Cullen G. The concise townscape. London: The Architectural Press; 1961.
3. Kaplan R, Kaplan S. The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge: Cambridge University Press; 1981.
4. Vielich RR. Urban design reading1983.
5. Lynch K. A theory of good city form. Cambridge, MA: MIT Press; 1981.
6. Bentley I. Responsive environments: A manual for designers. London: Architectural Press; 1985.
7. Trancik R. Finding lost space: Theories of urban design. New York: Van Nostrand Reinhold; 1986.
8. Coleman E. Unknown title. 1987.
9. Tibbalds F. Making people-friendly towns: Improving the public environment in towns and cities. London: Taylor & Francis; 1992.
10. Charles HRHTPoW. A vision of Britain: A personal view of architecture. London: Doubleday; 1989.
11. Southworth M. Theory and practice of contemporary urban design. Journal of Urban Design. 1989;4(1):19-34.
12. Haughton G, Hunter C. Sustainable cities. Oxford: Routledge; 1994.
13. Goodey B. Urban design quality1993.
14. Punter J, Carmona M. The design dimension of planning: Theory, content and best practice for design policies. London: Routledge; 2003.
15. Nasar JL. The evaluative image of the city. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 1992.
16. Ewing R. Measuring urban design qualities related to walkability. Journal of Urban Design. 2006;14(1):65-84.
17. Nouri Tabarsi HiM. Mustadrak al-Wasa'il wa Mustanbat al-Masa'il. Qom: Al al-Bayt Institute; 2008.
18. Saduq MBA. Man la yahduruhu al-faqih. Qom: Islamic Publishing Institute; 1988.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Zahra Abbasi; Roxana Abdollahi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
