تبیین رابطه میان اصول ترکیببندی نمای بیمارستان و اعتماد مخاطب با رویکرد روانشناسی ادراک
کلمات کلیدی:
نمای بیمارستان, ترکیببندی بصری, اعتماد مخاطب, روانشناسی ادراک, معماری درمانی, ادراک بصریچکیده
هدف پژوهش حاضر تبیین رابطه میان اصول ترکیببندی نمای بیمارستان و اعتماد مخاطب با تأکید بر نقش روانشناسی ادراک در شکلگیری برداشت اولیه کاربران از محیط درمانی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بود و با طراحی اکتشافی دومرحلهای انجام شد. در مرحله نخست، مؤلفههای مؤثر ترکیببندی نمای بیمارستان از طریق مطالعات نظری، بررسی اسنادی و ارزیابی خبرگان شناسایی و غربالگری شدند. در مرحله دوم، دادههای میدانی با استفاده از پرسشنامه تصویری و بر اساس مقیاس پنجدرجهای لیکرت از 384 نفر از مخاطبان فضاهای درمانی گردآوری شد. روایی ابزار پژوهش با استفاده از شاخصهای CVR و CVI و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تحلیل دادهها از آمار توصیفی، میانگین رتبه، آزمون فریدمن و اندازه اثر Kendall’s W استفاده گردید. یافتههای استنباطی نشان داد که تفاوت معناداری میان مؤلفههای ترکیببندی نمای بیمارستان از نظر میزان اثرگذاری بر اعتماد مخاطب وجود دارد. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که مؤلفههای ریتم و تکرار، تعادل، میزان بازشوها، رنگ، نظم، گونهبندی شکلی و مصالح، بهترتیب، بیشترین نقش را در اعتمادآفرینی ایفا کردند. سطح معناداری آزمون کمتر از 0.001 بود؛ بنابراین فرض برابری رتبه مؤلفهها رد شد. همچنین مقدار Kendall’s W برابر با 0.466 به دست آمد که نشاندهنده اندازه اثر متوسط رو به قوی و توافق قابل قبول پاسخدهندگان درباره اهمیت نسبی مؤلفهها بود. نتایج پژوهش نشان میدهد نمای بیمارستان صرفاً یک پوسته کالبدی یا عنصر زیباییشناختی نیست، بلکه رسانهای ادراکی و روانشناختی است که میتواند پیش از ورود مخاطب به ساختمان، احساس اعتماد، آرامش، امنیت و اطمینان را شکل دهد. طراحی اعتمادآفرین نمای بیمارستان باید بر ریتم قابل ادراک، تعادل بصری، نظم ساختاری، بازشوهای متعادل، رنگهای آرامشبخش، گونهبندی شکلی خوانا و مصالح دارای کیفیت ادراکی مناسب استوار باشد.
دانلودها
مراجع
1. Liu Y. Healing-Oriented Patient-Centered Care in the Healthcare Built Environment. Buildings. 2026;16(3):507.
2. Feng H. Sustainable Healing and Therapeutic Design Driven Well-Being in Healthcare Environments. Buildings. 2024;14(9):2731.
3. Cho M. Evaluating Therapeutic Healthcare Environmental Criteria. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2023;20(2):1540.
4. Antikchi MA, Janali-Pour Jelodar M. Analyzing the Synergistic Role of Color and Light in the Architectural Design of Healthcare Centers. Modern Research in Engineering Sciences. 2025.
5. Guan T. Factors Influencing Patient Experience in Hospital Wards: A Systematic Review. BMC Nursing. 2024;23:785.
6. Manca S, Bonaiuto M, Fornara F. Perceived Hospital Environment Quality Indicators: The Case of Healthcare Places for Terminal Patients. Buildings. 2023;13(1):57.
7. Yan S. Healing Spaces as a Design Approach to Optimize Emotional Regulation. Buildings. 2024;14(2):472.
8. Cardillo ER. Benefits of Nature Imagery and Visual Art in Healthcare Environments. Buildings. 2025;15(7):1027.
9. Hashemin SA, Kazemi A, Bemanian MR. Investigating the Effect of a Healing Garden on Patients' Mental Health with Emphasis on Reducing Anxiety. Environmental Science and Technology. 2019;21(4):135-50.
10. Siyamian F, Rostami R. Investigating the Effect of Hospital Interior Design on Improving Patients' Mental Health. Green Architecture. 2021;7(27):45-58.
11. Moulanaei S, Ghoreishi Z, editors. Investigating the Effect of Hospital Interior Design on Improving Patients' Mental Health with Emphasis on Environmental Psychology. Proceedings of the 10th National Conference on Modern Studies and Research in Geography, Architecture, and Urban Planning in Iran; 2023.
12. Sharif HR, Habibi A, Mohammadpour Motlaq-Azma AM, editors. Using Color Psychology in Hospital Design. Proceedings of the 11th National Congress of Civil Engineering; 2019.
13. Bradacs AI. Assessing Patient Satisfaction with Hospital Services. Healthcare. 2025;13(7):836.
14. Rao X. The Impact of Perceived Value, Customer Expectations, and Patient Experience on Patient Satisfaction. BMC Health Services Research. 2025;25:12118.
15. Jameel A. Assessing Patient Satisfaction with Practitioner-Patient Communication and Cleanliness: The Mediating Role of Patient Trust. Frontiers in Medicine. 2025;12:1544498.
16. Brambilla A. Healthcare Workers and Adult Patients' Preferences of Hospital Built Environments. Frontiers in Health Services. 2025;5:1546103.
17. Zhu Y, Zhou Y. Research on the Planning and Design of Med-Small-Sized Hospitals in China Based on Patient Perceived Value in the Context of Healthcare Model Transformation. Buildings. 2024;14(9):2918.
18. Sadeghi A, Shahcheraghi A, Daneshjoo K, Hosseini SB, editors. Evidence-Based Design (EBD) in Healthcare Centers and Its Impact on Patient Satisfaction: Case Study of Kasra Hospital, Tehran. Proceedings of the Second International Architecture-City Conference; 2023.
19. Sun C. Healthcare Built Environment and Telemedicine Practice in Primary Healthcare Settings. Sustainability. 2023;15(3):2697.
20. Khomeiri F. The Impact of Architectural Facade Attributes on Shopping Center Preferences. Buildings. 2025;15(17):3161.
21. Malewczyk M, Taraszkiewicz A, Czyz P. Visual Perception of Regularity and the Composition Pattern Type of the Facade. Buildings. 2024;14(5):1389.
22. Ilgaz EE. On the Regularity of Opening Patterns in Building Facades. Nexus Network Journal. 2025.
23. Chen S. Unity and Variety in Architecture: Investigation from Visual Perception. Buildings. 2025;15(24):4557.
24. Xing H. Measuring Physical Disorder of Architectural Facades for Urban Perception Analysis. Frontiers in Sustainable Cities. 2024;6:1430071.
25. Jegede FO, Enwonwu CM. User Perception of the Benefits of Neo-Vernacular Architecture in Selected Art and Cultural Centres in Lagos. Frontiers in Built Environment. 2025;11:1634880.
26. Emami M. Evaluating Patients' Preferences for Dental Clinic Waiting Areas. Buildings. 2024;14(10):3160.
27. Ezz MS. Analytical Examination of Dynamic Elements in Modern Architectural Surfaces. Frontiers in Built Environment. 2024;10:1302380.
28. Baraboi DR. Smart 3D-Printed Facades: A Review of Innovations, Materials, and Technologies. Frontiers in Sustainable Cities. 2025;7:1610729.
29. Van Vooren R. Redefining Facade Renovation Studies: Ten Building Blocks for Circular Facade Reuse. Frontiers in Built Environment. 2025;11:1727219.
30. Hernandez Lopez J. Development of an Integrated Digital Design Process for Adaptive Facades. Frontiers in Built Environment. 2026;12:1756465.
31. Antikchi MA, Janali-Pour Jelodar M. Rereading Hospital Design with a Human-Centered Approach: An Analysis of the Impact of Spatial Qualities on Patients' Mental Health. Research in Art and Humanities. 2025.
32. Mohammed MA. Harnessing Daylight Strategies for Maximizing Visual Comfort in Built Environments. Frontiers in Built Environment. 2025;11:1741763.
33. Mastrangelo Gittler AB. Decision Making and Decision Support during the Design of Healthcare Facilities. Buildings. 2025;15(14):2474.
34. Yang T, White M, Lipson-Smith R, Shannon MM, Latifi M. Design Decision Support for Healthcare Architecture: A VR-Integrated Approach for Measuring User Perception. Buildings. 2024;14(3):797.
35. Gangemi A. A BEACON through the Walls: AI-Assisted Tacit Knowledge in Neuroarchitecture. Frontiers in Built Environment. 2025;11:1674307.
36. Pawlaczyk-Szymanska D. The Architecture of Psychiatric Hospitals and Its Influence on Users. Buildings. 2025;15(4):558.
37. Zheng H. Children's Hospital Environment Design Based on AHP. Buildings. 2024;14(6):1499.
38. Dehghan F, Golkar K, Hakimian P. The Role of Urban Design in Mental Health: Explaining the Conceptual Framework of the Relationship Between Urban Environmental Qualities and Residents' Mental Health. Armanshahr Architecture and Urban Development. 2022;15(38):89-110.
39. Erfani HR, Ahmadi F. Hospital Design Based on a Context-Oriented Architectural Approach: Interaction Between the Physical Body and the Environment. Green Architecture. 2021;7(27):77-92.
40. Nasiri M, Shengeh-Pour S, editors. The Importance of Audience Analysis in Hospital Architecture Design and Its Impact on the Satisfaction of Patients and Companions in a Mother-Friendly Hospital. Proceedings of the Second International Conference on Architecture, Civil Engineering, Agriculture, and Environment; 2019.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Zahra Rayegan (Author); Seyed Ali Nouri; Mahnaz Mahmoudi Zarandi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
