بازخوانی نقش ارسنهای شهری در ارتقای هویت مکانی و پایداری اجتماعی در فضاهای شهری ایرانی
کلمات کلیدی:
ارسن شهری, هویت مکانی, پایداری اجتماعی, فضای عمومی, دلبستگی مکانی , بازآفرینی شهریچکیده
این مقاله با هدف بازخوانی ارسنهای شهری بهمثابه الگویی بومی برای ارتقای هویت مکانی و پایداری اجتماعی در فضاهای شهری معاصر ایران تدوین شده است. ارسن در سنت شهر ایرانی، صرفاً آرایشی از عناصر کالبدی و عملکردی نبود، بلکه نظامی اجتماعی-فضایی بهشمار میآمد که در آن سازمان فضایی، فعالیتهای جمعی، خاطره تاریخی و معانی فرهنگی در پیوندی پویا با یکدیگر عمل میکردند. پژوهش حاضر با رویکردی مروری-تحلیلی و از طریق سنتز مفهومی ادبیات مرتبط با ارسن شهری، هویت مکانی، دلبستگی مکانی، فضای عمومی و پایداری اجتماعی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که ارسنهای شهری از رهگذر تقویت خوانایی فضایی، تداوم تاریخی، تراکم معنایی و بازتولید خاطره جمعی، در شکلگیری و تثبیت هویت مکانی نقشآفریناند. همچنین، ویژگیهایی چون مرکزیت اجتماعی، تنوع کارکردی، پیادهمداری، مقیاس انسانی، حضورپذیری و ظرفیت تعامل، زمینه تقویت انسجام اجتماعی و تداوم حیات جمعی را در این فضاها فراهم میسازد. بر این اساس، ارزش ارسن برای شهر معاصر نه در بازتولید صوری الگوهای تاریخی، بلکه در بازتفسیر انتقادی منطق اجتماعی، فضایی و فرهنگی آن متناسب با شرایط امروز نهفته است. از این منظر، ارسن شهری میتواند بهعنوان چارچوبی نظری-کاربردی برای بازاندیشی در طراحی و بازآفرینی فضاهای عمومی، مراکز محلهای و کانونهای جمعی معاصر مورد توجه قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
1. Rahimi R, Shahamat H. Enhancing Social Sustainability in Public Spaces: An Evaluation of Garden Halls in Ilam, Iran. International Journal of Sustainable Building Technology and Urban Development. 2024;15(4):484-97.
2. Samavati S, Desmet PMA, Ranjbar E. Happy Urban Public Spaces: A Systematic Review of the Key Factors Affecting Citizen Happiness in Public Environments. Cities & Health. 2025;9(1):112-28.
3. Qi J, Mazumdar S, Vasconcelos AC. Understanding the Relationship Between Urban Public Space and Social Cohesion: A Systematic Review. International Journal of Community Well-Being. 2024;7:155-212.
4. Dianati V, Turcu C. Place (Un)making Through Soft Urban Densification: Exploring Local Experiences of Density and Place Attachment in Tehran. International Journal of Urban Sustainable Development. 2023;15(1):63-79.
5. Kamani Fard A, Paydar M. Place Attachment and Related Aspects in the Urban Setting. Urban Science. 2024;8(3):135.
6. Nemati Nasab MR, Sattari Sarbangholi H, Pakdelfard MR, Jamali S. Evaluating the Urban Cultural Spaces Based on Environmental Quality Components: Case Study of Tabriz City. International Journal of Nonlinear Analysis and Applications. 2024;15(9):151-64.
7. Mousavi SMR, Behzadpour M, Kalantari M, Khakzand M. Reading the Indicators Affecting Environmental Quality in Urban Arsens: A Comparative Study of Naqsh-e Jahan Arsen in Isfahan and Amir Chakhmaq Arsen in Yazd. Journal of Environmental Management (Amayesh-e Mohit). 2025;18(68):185-206.
8. Salama AM, Patil MP, Elsemellawy AN, Abudib HH, Almansor NA, MacLean L, et al. People-Place Narratives as Knowledge Typologies for Social Sustainability: Cases from Urban Contexts in the Global South. Buildings. 2024;14(4):1001.
9. Gupta A, Yadav M, Nayak BK. A Systematic Literature Review on Inclusive Public Open Spaces: Accessibility Standards and Universal Design Principles. Urban Science. 2025;9(6):181.
10. Li X, Kozlowski M, Salih SA, Ismail SB. Evaluating the Vitality of Urban Public Spaces: Perspectives on Crowd Activity and Built Environment. Archnet-IJAR: International Journal of Architectural Research. 2025;19(3):562-83.
11. United Nations Human Settlements Programme. Healthier Cities and Communities Through Public Spaces. United Nations Human Settlements Programme; 2025.
12. United Nations Human Settlements Programme. Global Public Space Programme: UN-Habitat's Initiatives Towards Safe, Inclusive and Accessible Green and Public Spaces for All. United Nations Human Settlements Programme; 2025.
13. John M, Turaev S, Al-Dabet S, Abdulghafor R. Multidimensional Assessment of Public Space Quality: A Comprehensive Framework Across Urban Space Typologies. arXiv; 2025.
14. Ramos-Vidal I, Dominguez de la Ossa E. A Systematic Review to Determine the Role of Public Space and Urban Design on Sense of Community. International Social Science Journal. 2024;74(252):633-55.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Shima Pedram (Author); Seyed Mahmood Moeini; Sara Jalalian (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
