همگامی معماری با بالاترین کیفیت ساخت (معماری صنعتی) و بررسی تأثیر مؤلفه‌های آن بر کیفیت معمارانه ساختمان‌های مسکونی میان‌مرتبه با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری

مهدی عرب نصرت¬آبادی; محسن وفامهر; احمد  اخلاصی

نویسندگان

مهدی عرب نصرت¬آبادی دانشجوی دکتری گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-1069-5761
محسن وفامهر استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران https://orcid.org/0000-0003-2951-1763
احمد اخلاصی استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-2951-1763

کلمات کلیدی:

معماری صنعتی, کیفیت معمارانه, مدل یابی معادلات ساختاری, ساختمان¬های میان مرتبه کرمان, تحلیل عامل اکتشافی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین میزان تأثیر مؤلفه‌های معماری صنعتی بر ارتقای کیفیت معمارانه ساختمان‌های مسکونی میان‌مرتبه شهر کرمان و شناسایی مؤلفه‌های دارای بیشترین اثر بر کیفیت معمارانه بود. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته کمی–کیفی، از نظر هدف کاربردی–توسعه‌ای و از نظر گردآوری داده‌ها توصیفی–پیمایشی انجام شد. در مرحله کیفی، با استفاده از روش دلفی و مشارکت 50 نفر از استادان معماری، مؤلفه‌ها و شاخص‌های معماری صنعتی و کیفیت معمارانه استخراج شدند. جامعه بخش کمی شامل 420 نفر از کارشناسان دارای پروانه اشتغال سازمان نظام مهندسی شهر کرمان بود که پس از توزیع پرسشنامه‌ها و حذف داده‌های نامعتبر، اطلاعات 328 نفر تحلیل شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق‌ساخته معماری صنعتی با 53 گویه و 9 مؤلفه و پرسشنامه کیفیت معمارانه با 55 گویه و 10 مؤلفه بود. روایی صوری و محتوایی توسط 15 نفر از استادان تأیید و روایی سازه با تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. داده‌ها با SPSS نسخه 23 و AMOS نسخه 22 و با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری مبتنی بر برآورد درست‌نمایی بیشینه تحلیل شدند. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد همه مؤلفه‌های معماری صنعتی با کیفیت معمارانه رابطه مثبت و معناداری داشتند (r=0.14–0.39، P<0.05). مدل ساختاری نیز از برازش مطلوب برخوردار بود (χ²/df=2.74، GFI=0.91، CFI=0.92، IFI=0.921، NFI=0.901، TLI=0.902، RMSEA=0.057). طراحی بهینه اجزا و فضاها به کمک مدل‌های کامپیوتری (β=0.71، t=7.47، P<0.001)، طراحی ساخت‌محور (β=0.31، t=5.40، P<0.001)، تولید کارخانه‌ای کنترل‌شده (β=0.29، t=3.94، P<0.001)، امکان جداسازی و برپاسازی فرایند ساخت (β=0.31، t=5.16، P<0.001)، امکان تغییر فرایند برنامه‌ریزی و تولید نیم‌ساخته‌ها (β=0.21، t=3.16، P=0.004) و سازگاری با محیط زیست (β=0.27، t=3.54، P<0.001) اثر مثبت و معناداری بر کیفیت معمارانه داشتند؛ در مقابل، اثر ایده‌پردازی مبتنی بر تحلیل داده‌های رایانه‌ای، طراحی خردگرای اجزا و فضاها و نیم‌ساخته‌های استاندارد معنادار نبود (P>0.05). یافته‌ها نشان می‌دهد ارتقای کیفیت معمارانه ساختمان‌های مسکونی میان‌مرتبه بیش از آنکه صرفاً به استانداردسازی اجزا یا ایده‌پردازی رایانه‌ای وابسته باشد، به یکپارچگی طراحی و ساخت، بهینه‌سازی رایانه‌ای، انعطاف‌پذیری فرایند تولید و مونتاژ، کنترل کارخانه‌ای و سازگاری محیطی وابسته است؛ بنابراین، به‌کارگیری هدفمند این مؤلفه‌ها می‌تواند چارچوبی مؤثر برای توسعه معماری صنعتی و ارتقای کیفیت مسکن میان‌مرتبه در شهر کرمان فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Qasemzadeh M, Mohammadkaradi B. Guide to the Evaluation of Construction Systems. Road Research Center, Housing and Urban Development; 1999.

2. Vourt VV. Quality-Based Architecture: An Introduction to Planning, Design, and Performance Quality Evaluation. Mashhad: Kasra Library; 2013.

3. Vafamehr M. Industrialized Architecture of Building. Tehran: Thinking Book; 2013.

4. Golabchi M, Mazaherian H. New Construction Technologies. Tehran: Tehran University Press; 2009.

5. Ahmadi R, Fatemi Aqda M. Evaluation of Building Technologies by Industrial Production: Structures and Architectural Components. Research Center for Roads, Housing and Urban Planning; 2010.

6. Al Arayedh SG. The Mass Housing Dilemma: An Industrial Design Process in Architecture. USA: Mississippi State University; 2006.

7. Durmisevic E, Linthorst P. Industrialization of Housing: Building with Systems. Continuous Customization in Housing; Tokyo, Japan2000.

8. Abu Hammad AA. A Decision Support System for Manufactured Housing Production Process Planning and Facility Layout: University of Cincinnati; 2003.

9. Farhang G, Khorrami R. Requirements for Using the Technologies of the Building Industry to Create Optimal Housing. Research Center for Roads, Housing and Urban Development; 2012.

10. Golabchi M, Andiji Garmaroudi A, Bastani H. Digital Architecture: Application of CAD/CAM/CAE Technologies in Architecture. Tehran: Tehran University Press; 2012.

11. Khabazzi Z. Algorithmic Architecture Paradigm. Mashhad: Kasra Library; 2012.

12. Kozlowski R. The Adaptable Apartment: A Search for Design Methods and Criteria. Canada: University of Toronto; 1990.

13. Lee SR. Demonstrating Design for Flexibility in the Susquehanna Prototype House. Continuous Customization in Housing2000.

14. Hashemian M. Design for Adaptability. Canada: University of Saskatchewan; 2005.

15. Gibb A, Austin S, Dainty A, Davison N, Pasquire C. Towards Adaptable Buildings: Preconfiguration and Re-Configuration - Two Case Studies. ManuBuild 1st International Conference; Rotterdam, Netherlands2007.

16. Douglas J. Building Adaptation. Oxford: Elsevier Ltd.; 2006.

17. Hendriks NA, Vingerling H. Industrial, Flexible and Dismantable (IFD) Building Technology: A Key to Sustainable Construction. RILEM/CIB/ISO International Symposium; Helsinki, Finland2000.

18. Lawson RM, Ogden RG. Hybrid Modular and Panel Construction in Light Steel Framing. The Transformation of the Industry - Open Building Manufacturing; Rotterdam, Netherlands2007.

19. Jaillon L, Poon CS. Advantages and Limitations of Precast Concrete Construction in High-Rise Buildings: Hong Kong Case Studies. Construction for Development; Cape Town, South Africa2007.

20. Blengini GA. Life Cycle of Buildings, Demolition and Recycling Potential: A Case Study in Turin, Italy. Building and Environment. 2009;44(2):319-30.

21. Erlandsson M, Levin P. Environmental Assessment of Rebuilding and Possible Performance Improvements Effect on a National Scale. Building and Environment. 2005;40(11):1459-71.

22. Naseri S. Innovative Sustainable Architecture: A Lesson Learned From Amphibious House in the UK. Research Review. 2024.

23. Athira SB, Amritha PK, Chithra K, Chkeir A, Bouzidi Y, El Akili Z, et al. Defining and analysing traditional architectural knowledge systems: Components and guiding principles in Indian residential architecture through the lens of expertise Assessment of thermal comfort in the traditional and contemporary houses in Byblos: A comparative study. Indian Journal of Traditional Knowledge (IJTK). 2025;24(5):933-45.

24. Ali Mustafa F, Abubaker Ali L. Common Architectural Characteristics of Traditional Courtyard Houses in Erbil City. Ain Shams Engineering Journal. 2024:103003.

25. Wang L, Yang D, Yang Y, Cui Y, Pan H. Vernacular Wisdom in Hani Ethnic Courtyard Houses: Architectural Heritage and Construction Systems in the Samaba Terraced Landscape [Article]. BUILDINGS. 2025;15(20).

26. Parhizkari Z, Vasegh B, Salehi Marzijarani S, Teymouri M. Analysis of Architectural Patterns of Rural Areas of Ilam Province in the Spatial Organization of Houses in Western Iran. Islamic Art Studies. 2025;22(58):161-85.

27. Rasouli SH, Shah-Cheragh FS, Haji-Babaei N, Moghaddam Habibzadeh M. Examining factors affecting vernacular architectural design in the formation of rural housing in Mazandaran Province. Quarterly Journal of Applied Research in Engineering and Technology. 2024;4(34).

28. Rasouli SH, Abdi Kamishani M. Rural housing development with emphasis on the vernacular architecture pattern. Tehran: Horin Publications; 2024.

29. Zakian S, Alishah M, Chahoushi S, editors. Analyzing Criteria Affecting Adaptive Reuse of Historical Buildings into Modern Boutique Hotels for Tourism Development. International Conference on Architecture, Urban Planning, Art, Industrial Design, Construction, and Wisdom-Based Technology; 2024.

30. Badr F, editor A Comparative Analysis of the Conversion of Shiraz Historical Houses into Boutique Hotels with Emphasis on Revitalizing Urban Fabric, Place Identity, and Cultural Tourism. Fifth International Congress on Civil Engineering, Architecture, Construction Materials, and Environment; 2026.

31. Zarrinchangfard H, editor Housing policies in distressed urban fabrics with a futures studies approach (Case study: Shiraz). 8th International Symposium on New Ideas in Architecture, Urbanism, Geography, and Sustainable Environment; 2023; Mashhad.

32. Zarinchangfard H, editor Housing-Supply Policies in Deteriorated Urban Fabrics Using a Futures Studies Approach: Case Study of Shiraz. Eighth International Conference on New Ideas in Architecture, Urban Planning, Geography, and Sustainable Environment; 2023; Mashhad.