تجلی هنر در معماری و شهرسازی 4 بهار 1405 1405 01 01 Regenerating the Sense of Place: A Dynamic Three-Layer Model for Contemporary Housing Reconstruction through a Re-reading of Qajar Houses in Kermanshah احیای حس مکان: ارائه مدل سه‌لایه پویا برای بازآفرینی مسکن معاصر با بازخوانی خانه‌های قاجاری کرمانشاه 1 14 10.61838/jmaaeu.133 FA احسان داریوشی گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران ارسلان طهماسبی گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران قادر بایزیدی گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران Journal Article 1404/06/29 <p>This study aims to develop a dynamic conceptual model for regenerating the sense of place in contemporary housing through an integrated reading of the physical, semantic, and experiential dimensions of Qajar houses in Kermanshah. Adopting a qualitative interpretive-phenomenological approach, the study employed a multiple case-study strategy. Six representative Qajar-era houses in the historic fabric of Kermanshah were purposefully selected. Data were collected through systematic field observation and architectural documentation, analysis of historical records, and semi-structured interviews with 25 participants, including 15 experts and 10 current or former residents. Data analysis was conducted using a three-stage interpretive thematic analysis comprising open coding, theme organization, and final synthesis. The analysis resulted in the formulation of a “dynamic three-layer model of form, meaning, and experience,” demonstrating that the sense of place emerges from a cyclical and non-linear interaction between spatial structure, cultural signification, and multisensory lived experience. The findings indicate that place identity can be effectively sustained only when cultural continuity, climatic responsiveness, and perceptual human-centeredness are simultaneously addressed, rather than through form-based imitation. The study concludes that regenerating identity in contemporary housing requires reactivating the meaning-making processes embedded in traditional architecture rather than replicating its formal elements, and that the proposed model offers a viable conceptual-operational framework for enhancing belonging and spatial quality in present-day residential design.</p> <p>هدف این پژوهش، تدوین یک مدل مفهومی پویا برای تبیین و بازآفرینی حس مکان در مسکن معاصر، بر پایه بازخوانی تعاملی ابعاد کالبدی، معنایی و تجربی خانه‌های قاجاری کرمانشاه است. پژوهش با رویکرد کیفی تفسیری–پدیدارشناسانه و راهبرد مطالعه موردی چندگانه انجام شد. شش خانه شاخص قاجاری در بافت تاریخی کرمانشاه به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مشاهده میدانی و برداشت معماری، بررسی اسناد تاریخی، و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ مشارکت‌کننده شامل ۱۵ متخصص و ۱۰ ساکن یا ساکن پیشین گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون تفسیری در سه مرحله کدگذاری باز، سازمان‌دهی مضامین و سنتز نهایی انجام گرفت. تحلیل‌ها به استخراج «مدل سه‌لایه پویای کالبد–معنا–تجربه» انجامید که نشان می‌دهد حس مکان حاصل تعامل چرخه‌ای و غیرخطی میان ساختار فضایی، دلالت‌های فرهنگی و ادراک چندحسی ساکنان است. یافته‌ها حاکی از آن است که پایداری هویت مکانی زمانی تحقق می‌یابد که تداوم فرهنگی، سازگاری اقلیمی و انسان‌محوری ادراکی به‌طور هم‌زمان در فرآیند طراحی فعال شوند و تقلید صرف فرمی کارآمد نیست. پژوهش نتیجه می‌گیرد که بازآفرینی هویت در مسکن معاصر مستلزم بازتولید فرایندهای معناساز معماری سنتی، نه بازنمایی صوری عناصر تاریخی، است و مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی–عملیاتی برای ارتقای حس تعلق و کیفیت زیستی در معماری مسکونی امروز به‌کار رود.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/133/108