تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 تابستان 1404 1404 06 30 The Manifestation of Light in Architectural Decorations of the Nasir al-Mulk Mosque and Its Role in Environmental Psychology تجلی نور در تزئینات وابسته به معماری مسجد نصیرالملک و نقش آن در روانشناسی محیط 1 11 FA زهرا مرادی گروه هنر و معماری، ، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی ،همدان، ایران پدرام دادفر گروه عکاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران کیمیا صیادی سیدمحله گروه هنر و معماری، ، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی ،همدان، ایران ملیحه صادقپور گروه پژوهش هنر ،واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران Journal Article 1404/02/03 <p>Light is one of the metaphorical symbols in architectural art; therefore, among Iranians it holds a sacred and exalted status. Iranian architects have employed the most immaterial element—light—in design to connect their art to the celestial realm, thereby imparting a sacred dimension. Islamic architecture in Iran places particular emphasis on light. This architecture serves as a locus for sacred space, life, presence, and illumination, and it influences the human spirit. Sacred Islamic architecture is manifested foremost in the mosque. One of the most important characteristics of light is its sequential variation with qualitative changes throughout the day, which results in the creation of diverse reflective qualities on surfaces and produces different effects in environmental psychology. Considering the manifestation of light in the architecture of the Nasir al-Mulk Mosque and its role in environmental psychology, the main research question arises as to how light is reflected in the architectural decorations of this building and how it has been able to play its role in environmental psychology for visitors to the site. This study aims to review the application of light and related beliefs in Islamic architecture—particularly in the decorative elements employed in the Nasir al-Mulk Mosque—and to examine its role in environmental psychology. Using an analytical–descriptive and library-based methodology, the study revisits the manifestation of light in the architectural decorations of the Nasir al-Mulk Mosque and analyzes its environmental psychological role. The findings indicate that light-based decorations, as manifested beautifully through the interplay of color and light in the components of the Nasir al-Mulk Mosque, were intended by the architects to exert a psychological influence on individuals.</p> <p>نور یکی از نمادهای استعاری در هنر معماری می‌باشد، از این رو در میان ایرانیان، از جایگاه مقدس و والایی برخوردار است. معمار ایرانی برای پیوند زدن هنرش به عالم ملکوت از غیر مادی ترین عنصر که همان نور است، در طراحی بهره برده است، تا بدین شکل جنبه مقدس را داده باشد. معماری اسلامی در ایران تأکید ویژه‌ای بر نور دارد. این معماری جلوه گاه مکان مقدس، حیات، حضور و نور است و بر روح آدمی تأثیر می‌گذارد. معماری قدسی اسلام قبل از هر چیز در وجود مسجد تجلی یافته است. از مهترین مشخصه‌های نور، توالی آن با تغییرات کیفی در طول روز است که در نتیجه موجب آفرینش کیفیت‌های بازتابش در سطوح و تأثیر مختلف روانشناسی محیطی اش می‌شود. با توجه به تجلی نور در معماری مسجد نصیرالملک و نقش آن در روانشناسی محیط، این سوال اصلی پژوهش را در ذهن ایجاد می‌کند که نور چگونه در تزئینات معماری این بنا بازتاب یافته و توانسته در روانشناسی محیط نقش خود را در افرادی که از آن مکان دیدن میکنند ایفا کند؟ این پژوهش، با هدف مروری بر روی کاربرد و اعتقادات  نور در معماری-اسلامی بویژه در تزئینات عناصر به کار رفته در مسجد نصیرالملک و نقش آن در روانشناسی محیط ، به بازنگری تجلی نور در تزئینات وابسته به معماری مسجد نصیرالملک پرداخته و نقش آن در روانشناسی محیط ، مورد بررسی قرار داده و به روش تحلیلی-توصیفی و کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است. در پایان نتیجه‌ای بدین شکل حاصل شد،تزیینات نور همانطور که در اجزای مسجد نصیرالملک به زیبایی بازی میان رنگ و نور تجلی پیدا کرده است. هدف معماران آن این بوده که افراد را از نظر روانی تحت تأثیر قرار دهد</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/155/138