تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3 پاییز 1404 1405 09 30 Identification and Prioritization of Heritage Value Assessment Criteria in Historic Buildings شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای ارزیابی ارزش‌های میراثی در بناهای تاریخی 1 21 FA مژده سروش گروه معماری، واحد تهران‌مرکزی، دانشگاه آزاد سلامی، تهران، ایران وحید قبادیان گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. شروین میرشاهزاده گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/05/07 <p>In the field of architectural heritage conservation, the value-based approach has emerged as a contemporary paradigm that emphasizes the identification and safeguarding of the intrinsic values embedded within heritage assets and the alignment of conservation interventions with these values. However, a substantial portion of existing research has been limited to the typological classification of values through predetermined lists, and less attention has been devoted to developing a systematic framework capable of encompassing all components influencing the assessment of the heritage significance of historic buildings, as well as determining the relative importance of each criterion. To address this gap, the present study aimed to identify, classify, and assign weights to the criteria for assessing heritage values in historic buildings. Initially, using qualitative content analysis, a comprehensive set of criteria for evaluating heritage values was identified and subsequently organized into a three-level hierarchical structure consisting of groups, values, and sub-values. Finally, the relative weights of the criteria were estimated through an expert questionnaire and the application of the Analytic Hierarchy Process (AHP). The findings indicated that the set of criteria can be structured into five principal groups: “form and physical fabric,” “socio-cultural,” “contextual,” “informational,” and “economic–functional.” Among these, the form and physical fabric group obtained the highest weight and was considered the most significant from a heritage value perspective, followed respectively by the socio-cultural, contextual, and informational groups. The economic–functional group received the lowest weight. Accordingly, the prioritization of conservation interventions should be grounded in the preservation of the physical fabric, meaning, and identity of the heritage asset, prior to functional and economic considerations.</p> <p>در حوزه حفاظت از میراث معماری، رویکرد ارزش‌محور به‌عنوان رویکردی نوین، بر شناسایی و صیانت از ارزش‌های نهفته در آثار و هدایت مداخلات حفاظتی مطابق با این ارزش‌ها تأکید دارد. با این حال، بخش عمده‌ای از پژوهش‌های موجود به گونه‌شناسی ارزش‌ها از طریق فهرست‌های از پیش تعیین‌شده محدود شده و کمتر به ارائه چارچوبی نظام‌مند با قابلیت پوشش تمامی مؤلفه‌های مؤثر در ارزیابی اهمیت میراثی بناهای تاریخی، و همچنین تعیین اهمیت نسبی هر یک از معیارها پرداخته‌اند. به منظور رفع این خلأ، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه‌بندی و وزن‌دهی معیارهای ارزیابی ارزش‌های میراثی در بناهای تاریخی، ابتدا با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، مجموعه‌ای از معیارهای ارزیابی ارزش‌های میراثی را شناسایی و سپس آن‌ها را در قالب ساختاری سه‌سطحی شامل گروه‌ها، ارزش‌ها و زیرارزش‌ها، سازمان‌دهی کرده است. در نهایت وزن نسبی معیارها از طریق پرسشنامه خبرگان و به‌کارگیری روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) برآورد شده است. یافته‌ها نشان دادند که مجموعه معیارها در پنج گروه اصلی شامل «شکل و کالبد»، «اجتماعی–فرهنگی»، «زمینه»، «اطلاعاتی» و «اقتصادی–کاربردی» قابل سازمان‌دهی است. در این میان، گروه شکل و کالبد دارای بالاترین وزن و بیشترین اهمیت از منظر ارزش‌های میراثی بوده و پس از آن به‌ترتیب گروه‌های اجتماعی–فرهنگی، زمینه و اطلاعاتی قرار گرفتند. همچنین گروه اقتصادی–کاربردی کمترین وزن را به‌دست آورد. بنابراین اولویت مداخلات حفاظتی باید بر صیانت از کالبد، معنا و هویت اثر پیش از ملاحظات کارکردی و اقتصادی استوار باشد.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/159/133