تجلی هنر در معماری و شهرسازی 4 بهار 1405 1405 01 01 Analysis of the Status of Creative Tourism and Urban Development (Case Study: Birjand City) تحلیل وضعیت گردشگری خلاق و توسعه شهری (نمونه موردی: شهر بیرجند) 1 19 10.61838/jmaaeu.177 FA مرتضی صادق بختیاری دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. مریم کریمیان بستانی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. غلامرضا میری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. Journal Article 1404/08/07 <p>Creative tourism is a sustainable form of tourism that provides opportunities for the development of creative capacities through active participation in specific learning courses and experiences within a tourist destination, which itself constitutes one of the key characteristics of sustainable urban development. This study is an applied research with a mixed quantitative–qualitative approach, employing a descriptive–analytical survey method for data collection. The statistical population consisted of 239,591 citizens of Birjand (with a sample size of 384 selected through simple random sampling) and 30 experts (selected through purposive sampling). The main research instrument was a questionnaire with confirmed validity and reliability (Cronbach’s alpha of 0.756 for creative tourism and 0.723 for urban development), measured on a scale ranging from 1 (undesirable) to 5 (desirable). Data analysis was conducted using SPSS and AMOS software, confirmatory factor analysis (CFA), and the Delphi method. This study, adopting a combined approach (Delphi technique, binomial test, Pearson correlation, and structural equation modeling), examined the impact of creative tourism indicators on sustainable urban development in Birjand. The results indicated that, except for the social capital indicator, the status of other creative tourism indicators in Birjand is undesirable. The indicators of sustainable urban development were also evaluated as weak across the economic, social, and environmental dimensions. A positive and significant relationship was found between creative tourism and sustainable development (at the 0.01 significance level). The strongest correlation was observed between innovation and urban development (r = 0.941). Structural equation modeling results showed that creative tourism indicators explain 62% of the variance in sustainable development. Among the indicators, social capital (β = 0.95) had the greatest effect on sustainable urban development.</p> <p>گردشگری خلاق شکل پایداری از گردشگری است که فرصت توسعة ظرفیت­های خلاقانه را از طریق مشارکت فعال در دوره­ها و تجارب یادگیری خاص یک مقصد گردشگری، فراهم می­سازد که خود از مشخصه­های اصلی توسعه پایدار شهری است. این تحقیق یک پژوهش کاربردی با رویکردی کمی-کیفی و روش جمع‌آوری اطلاعات پیمایشی به شیوه‌ی توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری شامل ۲۳۹,۵۹۱ شهروند بیرجندی (با حجم نمونه ۳۸۴ نفر به روش تصادفی ساده) و ۳۰ نفر از خبرگان (به روش هدفمند) بوده است. ابزار اصلی تحقیق، پرسشنامه با روایی و پایایی تایید شده (آلفای کرونباخ برای گردشگری خلاق ۰.۷۵۶ و برای توسعه شهری ۰.۷۲۳) است که مقیاس آن از ۱ (نامطلوب) تا ۵ (مطلوب) متغیر است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS، مدل عاملی تاییدی (CFA) و روش دلفی انجام شده است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی (دلفی، آزمون دوجمله‌ای، همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری) به بررسی تأثیر شاخص‌های گردشگری خلاق بر توسعه پایدار شهری در بیرجند پرداخت. نتایج نشان داد به‌جز شاخص سرمایه اجتماعی، وضعیت سایر شاخص‌های گردشگری خلاق در شهر بیرجند نامطلوب است. شاخص‌های توسعه پایدار شهری نیز در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در سطح ضعیف ارزیابی شدند. میان گردشگری خلاق و توسعه پایدار رابطه‌ای مثبت و معنادار (در سطح ۰٫۰۱) وجود دارد. قوی‌ترین همبستگی بین نوآوری و توسعه شهری (r=0.941) مشاهده شد. مدل معادلات ساختاری نشان داد شاخص‌های گردشگری خلاق ۶۲٪ از تغییرات توسعه پایدار را تبیین می‌کنند. در میان شاخص‌ها، سرمایه اجتماعی (β=0.95) بیشترین اثر را بر توسعه پایدار شهری دارد.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/177/129