تجلی هنر در معماری و شهرسازی 4 بهار 1405 1405 02 01 Identification and Evaluation of Factors Affecting the Realization of Smart Tourism Development (Case Study: Dargaz County) شناسایی و ارزیابی عوامل موثر در تحقق توسعه گردشگری هوشمند (مورد مطالعه: شهرستان درگز) 1 20 10.61838/jmaaeu.178 FA یونس تقی پور‌ دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران. رمضانعلی نادری مایوان استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران. فرزاد قادری بافتی گروه مدیریت ساخت، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران. Journal Article 1405/09/05 <p>Today, given the growing importance of technology in the tourism sector, attention to the smartization approach is considered one of the most critical issues that can contribute to the growth and development of tourism. Accordingly, developed cities around the world have increasingly turned to smart urban tourism development as a strategy to overcome infrastructural and economic challenges. In this context, the present study aims to identify and evaluate the factors influencing the realization of smart tourism development in Dargaz County. This research is descriptive–analytical in nature, applied in purpose, and employs a mixed-method (qualitative–quantitative) approach. The statistical population consists of 20 experts and elites (including academics, managers, and specialists), who were selected through purposive sampling. Data were collected using documentary methods, field interviews, and questionnaires, and analyzed through grounded theory methodology and hybrid models (FARAS + FCOPRAS). The results indicate that at the causal level, technological investment and innovation, with a weight of 72.51, represent the most significant determining factor, emphasizing the necessity of developing sustainable communication infrastructure and investing in advanced technologies. At the contextual level, human and educational capital, with a weight of 72.69, plays a crucial role in enhancing the cognitive and professional capacities of the region. Additionally, economic and livelihood conditions, culture and social participation, social and institutional capital, and geographical location are identified as other influential contextual factors. At the level of intervening factors, managerial and economic stability, with a weight of 72.00, and decentralization and local participation, with a weight of 70.50, are recognized as the most vital components for guiding and sustaining the smartization process. Overall findings demonstrate that achieving smart tourism requires a comprehensive systemic approach that considers the interaction among technical, human, economic, managerial, and social factors, while emphasizing the importance of good and sustainable governance for balanced and effective development. This study provides an operational framework for policymakers and tourism managers in similar regions.</p> <p>امروزه با توجه به اهمیت تکنولوژی در گردشگری، توجه به رویکرد هوشمندسازی از مهمترین مباحثی است که می­تواند به رشد و توسعه گردشگری کمک نماید. لذا شهرهای توسعه‎یافته جهان، برای فایق آمدن بر مشکلات زیرساختی و اقتصادی به توسعه گردشگری هوشمند شهری روی آورده­اند. در این راستا این پژوهش شناسایی و ارزیابی عوامل موثر در تحقق توسعه گردشگری هوشمند (مورد مطالعه: شهرستان درگز)، پرداخته­اند. این تحقیق از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی، از لحاظ هدف کاربردی و نوع روش آن کیفی -کمی است. جامعه آماری شامل 20 متخصصان و نخبگان (اساتید، مدیران و کارشناسان  و.... ) بوده که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. اطلاعات از طریق روش‌های اسنادی و مصاحبه میدانی و پرسشنامه گردآوری و با استفاده از روش گراندد تئوری و مدل­های ترکیبی (FARAS + FCOPRAS) تحلیل شده است. نتایج نشان داد در سطح علّی، سرمایه‌گذاری و نوآوری فناورانه با وزن 51/72 مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده محسوب می‌شود که بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های ارتباطی پایدار و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین تأکید دارد. در سطح زمینه‌ای، سرمایه انسانی و آموزشی با وزن 69/72، اهمیت بسزایی در ارتقاء ظرفیت‌های شناختی و تخصصی منطقه دارد. همچنین، زمینه اقتصادی و معیشتی، فرهنگ و مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی و نهادی، و موقعیت جغرافیایی از عوامل زمینه‌ای مؤثر دیگر هستند. در سطح عوامل مداخله‌گر، ثبات مدیریتی و اقتصادی با وزن 00/72 و تمرکززدایی و مشارکت محلی با وزن 50/70، به‌عنوان حیاتی‌ترین مؤلفه‌ها برای هدایت و پایداری فرآیند هوشمندسازی شناسایی شده‌اند. نتایج کلی نشان می‌دهد که دستیابی به گردشگری هوشمند، نیازمند یک رویکرد سیستمی جامع است که تعامل میان عوامل فنی، انسانی، اقتصادی، مدیریتی و اجتماعی را مد نظر قرار دهد و بر اهمیت حکمرانی خوب و پایدار برای توسعه متوازن و مؤثر تأکید می‌ورزد. این مطالعه چارچوبی عملیاتی برای سیاست‌گذاران و مدیران گردشگری در مناطق مشابه ارائه می‌دهد.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/178/128