تجلی هنر در معماری و شهرسازی 2 پیاپی ۳ 1403 01 30 An Analysis of the Spatial Limitations of Residential Lands in Nourabad Mamasani and Future Planning Strategies for Their Provision بررسی محدودیت فضایی اراضی مسکونی در شهر نورآباد ممسنی و برنامه‌ریزی‌های آتی جهت تأمین آن 20 40 FA جواهر انصاری کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران. مهدی ابراهیمی استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران. Journal Article 1402 12 03 <p>Housing, as one of the most fundamental human needs, is a key criterion for assessing development. It plays an irreplaceable role in quality of life, ensuring a calm, secure, and comfortable environment. This article aims to identify the spatial constraints on residential land and determine the optimal locations for future urban planning to provide residential land in the city of Nourabad. Through this research, the overall success of housing planning in the city following the Islamic Revolution is also assessed. The research is applied in nature and employs a descriptive-analytical method. The results of this study indicate that several natural constraints—such as the presence of agricultural lands and orchards on the outskirts of urban neighborhoods, two major rivers to the north and south of the city, and multiple streams adjacent to agricultural lands and rural zones now forming part of the city—pose significant limitations. Additionally, the presence of historical heritage sites and surrounding elevated terrain with steep slopes often prohibits construction. Notable historical sites include Tell Nourabad (protected area: 550 × 650 meters), Tell Mir Jashireh (250 × 100 meters), and Tell Bakhtiari (200 × 200 meters). Artificial obstacles to the expansion of residential lands include a 230-kilowatt transmission line from Qaemieh to Dogonbadan (with a 17-meter protected corridor inside the city), a 66-kilowatt line from Nourabad to Qaemieh (13-meter corridor within the city), an oil pipeline, and three gas pipelines with an approximate 60-meter protected zone, all of which render parts of urban land unusable. Nevertheless, despite these numerous limiting factors, urban development plans have proposed appropriate strategies for expanding residential areas and have identified optimal zones for future growth. Specifically, a 259-hectare barren land in District 1, located in the eastern part of the city, was designated in the 1996 approved master plan as the most suitable area for residential expansion. The detailed plan, in its research and strategic documentation, has focused on developing 110 hectares of this area, using the master plan as its foundation. Efforts have been made to create attractions in neighborhoods adjacent to the city center and elsewhere through the allocation of service facilities and improved accessibility. These efforts aim to achieve a more balanced population distribution across city districts, which has been relatively successful. Moreover, deteriorated and dilapidated structures within the urban area have shown high potential for housing redevelopment and future urban expansion. An examination of the housing situation in the city from 1986 to 2011, following the approval of the master and detailed plans, reveals the overall success of housing planning in Nourabad.</p> <p>مسکن به عنوان یکی از اساسی ترین نیازهای زندگی انسان، از معیارهای مهم سنجش توسعه یافتگی به شمار می‌رود. مسکن نقش بی بدیلی در کیفیت زندگی داشته و ضامن ایجاد محیطی آرام، امن، آسوده و راحت است. در این مقاله شناخت عوامل محدود کننده فضایی اراضی مسکونی و همچنین شناخت بهترین مکان‌ها برای برنامه ریزی آتی شهر جهت تأمین اراضی مسکونی شهر نورآباد به عنوان هدف اصلی مورد بررسی قرار می‌گیرد. با انجام این پژوهش میزان موفقیت کلی برنامه ریزی مسکن این شهر پس از انقلاب اسلامی مشخص می‌شود. پژوهش از نظر هدف «کاربردی» و روش بررسی آن«توصیفی- تحلیلی» است. نتایج حاصل از این پژوهش، بیانگر این است، با توجه به این که عوارض طبیعی متعددی از جمله وجود اراضی کشاورزی و باغات در حاشیه محلات و نواحی شهری، همچنین دو رودخانه مهم در شمال و جنوب شهر و نهرهای متعددی که در کنار و اطراف اراضی کشاورزی و محدوده بافت‌های روستایی به عنوان محلات کنونی شهر پراکنده اند، علاوه بر این وجود آثار باستانی و ارتفاعات متعدد در پیرامون محدوده کنونی شهر که در بسیاری از موارد به دلیل شیب زیاد امکان ساخت و ساز را فراهم نمی‌سازد. ازجمله آثار باستانی تل نورآباد با حریم 550×650 متر، تل میر جاشیری با حریم 250×100 متر، تل بختیاری باحریم 200×200 متر اشاره کرد. همچنین عوارض مصنوعی محدود کننده توسعه اراضی مسکونی را می‌توان خط انتقال برق230 کیلوواتی قائمیه - دوگنبدان با حریم 17 متراز داخل شهر، خط انتقال برق 66 کیلوواتی نورآباد- قائمیه با حریم 13 متر از داخل شهر، خط لوله نفت و سه خط لوله گاز با حریم حدود 60 متر از داخل شهر اشاره کرد، که عملأ بخشی از اراضی شهر را از امکان بهره گیری خارج می‌سازند. ولی با توجه به عوامل متعدد محدود کننده اراضی مسکونی شهر، طی طرح‌های توسعه شهری برنامه ریزی مناسب برای توسعه فضاهای مسکونی شده و همچنین بهترین مکان‌ها برای توسعه فضاهای مسکونی آتی شهر مشخص شده است. که اراضی بایر 259 هکتاری ناحیه یک که در شرق شهر واقع شده است، طی طرح جامع مصوب 1375 به عنوان بهترین مکان برای توسعه اراضی مسکونی شهر مشخص شد. همچنین طرح تفصیلی در مطالعات و برنامه ریزی‌های خود، طرح آماده سازی 110 هکتاری از مجموع 259 هکتاری ناحیه یک، طرح مصوب جامع شهر را پایه برنامه ریزی و طراحی خود قرار داده است. که سعی کرده است با ایجاد جاذبه‌هایی در محلات مجاور بافت مرکزی و یا سایر محلات از طریق پیش بینی فضاهای خدماتی مناسب و تأمین امکانات دسترسی، به نحوی توزیع جمعیتی در سطح محلات شهر را متعادل تر سازد. که در این زمینه تا حدودی موفق بوده است. و همچنین بافت فرسوده و ساختمان‌های تخریبی در داخل شهر توان مسکن پذیری بالایی برای توسعه آتی شهر دارند. بررسی وضعیت مسکن در شهر طی سال‌های 1390 - 1365 و بعد از تصویب طرح‌های جامع و تفصیلی نشان دهنده موفقیت کلی برنامه ریزی مسکن در شهر نورآباد است.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/25/28