تجلی هنر در معماری و شهرسازی 3060-7957 در دست انتشار 1406 01 01 Analysis of Dimensions Affecting the Resilience of Residential Complexes in Deteriorated Urban Fabrics: A Case Study of Sanandaj تحلیل ابعاد مؤثر بر تاب‌آوری مجتمع‌های مسکونی در بافت‌های فرسوده: مطالعه موردی سنندج 1 19 FA مژان نامداری گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران الهام فاطمی گروه معماری، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران محمد بهزادپور گروه معماری، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران عترت لعل بخش گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 1405 03 19 <p>This study aimed to analyze the dimensions affecting the resilience of residential complexes in the deteriorated urban fabrics of Sanandaj and to determine the effects of social, institutional–managerial, economic, and physical–environmental dimensions on residential resilience. This applied study employed a quantitative descriptive–analytical design. The statistical population consisted of residents of residential complexes and housing units located in the deteriorated urban fabrics of Sanandaj. A total of 395 residents were selected using simple random sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire covering the physical–environmental, social, economic, institutional–managerial, and resilience constructs. Content validity was assessed by experts, while construct, convergent, and discriminant validity were examined through measurement-model evaluation. Reliability was assessed using Cronbach’s alpha and composite reliability. Data were analyzed using SPSS and partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in SmartPLS. Structural model analysis showed that the social dimension had a positive and significant effect on resilience (β=0.376, t=5.081, P&lt;0.001). Significant positive effects were also observed for the institutional–managerial dimension (β=0.331, t=4.662, P&lt;0.001), economic dimension (β=0.284, t=4.239, P&lt;0.001), and physical–environmental dimension (β=0.219, t=3.712, P&lt;0.001). The social dimension was the strongest predictor, whereas the physical–environmental dimension showed the smallest path coefficient. The coefficient of determination was R²=0.486, indicating that the four dimensions jointly explained 48.6% of the variance in resilience. Moreover, Q²=0.318 demonstrated satisfactory predictive relevance of the model. The resilience of residential complexes in the deteriorated urban fabrics of Sanandaj is a multidimensional construct jointly shaped by social, institutional–managerial, economic, and physical–environmental factors. The dominant role of the social dimension highlights the importance of strengthening social capital, neighborhood participation, and community relationships alongside institutional capacity and economic support. Nevertheless, the relatively unfavorable condition of the physical–environmental dimension indicates that structural rehabilitation, infrastructure improvement, and enhancement of urban form should remain major priorities for achieving sustainable resilience.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، تحلیل ابعاد مؤثر بر تاب‌آوری مجتمع‌های مسکونی در بافت‌های فرسوده شهر سنندج و تعیین میزان اثرگذاری ابعاد اجتماعی، نهادی–مدیریتی، اقتصادی و کالبدی–محیطی بر تاب‌آوری این مجتمع‌ها بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کمی انجام شد. جامعه آماری شامل ساکنان مجتمع‌ها و واحدهای مسکونی واقع در بافت‌های فرسوده شهر سنندج بود که از میان آنان ۳۹۵ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر ابعاد کالبدی–محیطی، اجتماعی، اقتصادی، نهادی–مدیریتی و تاب‌آوری بود. روایی محتوایی ابزار با نظر متخصصان و روایی سازه، روایی همگرا و واگرا در مدل اندازه‌گیری بررسی شد. پایایی نیز با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید گردید. داده‌ها با استفاده از SPSS و مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در SmartPLS تحلیل شدند. نتایج مدل ساختاری نشان داد بعد اجتماعی اثر مثبت و معناداری بر تاب‌آوری داشت (β=0.376، t=5.081، P&lt;0.001). همچنین، اثر بعد نهادی–مدیریتی (β=0.331، t=4.662، P&lt;0.001)، بعد اقتصادی (β=0.284، t=4.239، P&lt;0.001) و بعد کالبدی–محیطی (β=0.219، t=3.712، P&lt;0.001) بر تاب‌آوری مثبت و معنادار بود. بعد اجتماعی قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده و بعد کالبدی–محیطی دارای کمترین ضریب مسیر بود. مقدار ضریب تعیین تاب‌آوری برابر با R²=0.486 بود؛ بنابراین، چهار بعد مورد بررسی در مجموع ۴۸.۶ درصد از واریانس تاب‌آوری را تبیین کردند. همچنین، مقدار Q²=0.318 نشان‌دهنده قدرت پیش‌بینی مطلوب مدل بود. تاب‌آوری مجتمع‌های مسکونی در بافت‌های فرسوده سنندج ماهیتی چندبعدی دارد و تحت تأثیر هم‌زمان عوامل اجتماعی، نهادی–مدیریتی، اقتصادی و کالبدی–محیطی قرار می‌گیرد. نقش برجسته بعد اجتماعی نشان می‌دهد تقویت سرمایه اجتماعی، مشارکت و روابط محله‌ای باید همراه با ارتقای ظرفیت نهادی، حمایت اقتصادی و بهسازی کالبدی دنبال شود. با وجود ضریب مسیر پایین‌تر بعد کالبدی–محیطی، وضعیت نامطلوب‌تر این بعد ضرورت اولویت دادن به مقاوم‌سازی، بهسازی زیرساخت‌ها و اصلاح فرم شهری را برجسته می‌سازد.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/295/210