تجلی هنر در معماری و شهرسازی 2 پیاپی ۳ 1403 02 28 Study and Analysis of Space and Color in the Religious Coffeehouse Paintings of Mohammad Modabber and Hossein Qollar-Aqasi مطالعه و تحلیل فضا و رنگ در نقاشی‏های مذهبی قهوه خانه‏ای محمد مدبر و حسین قوللر آغاسی 121 139 FA زهرا کهنی گروه هنرهای تجسمی گرایش نقاشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1403 01 03 <p>Coffeehouse painting is a type of narrative oil painting with epic, religious, and festive themes that emerged during the Constitutional Movement era in Iran. Rooted in the traditions of folk and religious art, it developed in response to public demand and as an expression of reverence for popular beliefs. This artistic genre, though created by self-taught artists, was deeply influenced by Iran’s long-standing traditions of storytelling, elegy recitation, and passion plays (ta’zieh). During the Qajar era, specific conditions enabled the flourishing of this form of folk art in coffeehouses. The subject matter of coffeehouse painting is broad, encompassing religious, epic, romantic, and everyday life themes. This article focuses specifically on religious themes, particularly those related to the tragedy of Ashura and Imam Hussein (peace be upon him). While some scholars trace the origin of coffeehouse painting back to the reign of Shah Suleiman of the Safavid dynasty, others associate it with the period of Shah Tahmasp. With the official establishment of Shi'a Islam during the Safavid era and the public's increased awareness of the lives of religious leaders, several artistic works emerged centered on their lives. The heroic and tragic martyrdom of Imam Hussein and his loyal companions, a narrative that continuously stirred the emotions and actions of the public, led to the creation of a wide array of artistic expressions. Coffeehouse paintings were commissioned for various venues, including coffeehouses, Hosseiniehs, and Takyehs (spaces for religious gatherings). A shared feature among these venues was the direct interaction of the artwork with the general public. This study examines the works of Hossein Qollar-Aqasi and Mohammad Modabber, offering a comparative analysis of their religious paintings with a focus on space and color composition.</p> <p>نقاشی قهوه‌خانه‌ای نوعی نقاشی روایی رنگ روغنی با مضامین رزمی، مذهبی و بزمی است که در دوران جنبش مشروطیت، بر اساس سنت‌های هنر مردمی و دینی، به ضرورت نیاز و درخواست مردم و به پاس احترام به باورهای آنان، به دست هنرمندانی مکتب‌ندیده پدیدار شد. گرچه زمینه‌ساز آن، سنت کهن قصه‌خوانی و مرثیه‌سرایی و تعزیه‌خوانی در ایران بوده است، اما در دوران قاجار، شرایطی برای رشد و بالندگی این هنر مردمی در قهوه‌خانه‌ها به وجود آمد. موضوعات نقاشی قهوه‌خانه‌ای گسترده است، از موضوعات مذهبی گرفته تا حماسی، عاشقانه و روزمره است  که  در  نوشته حاضر، موضوع مذهبی و مضامینی که به واقعه‌ی عاشورا و امام حسین(ع) مرتبط است، مد نظر می‌باشد. تاریخ شروع نقاشی قهوه‌خانه‌ای را برخی به زمان شاه سلیمان صفوی و بعضی آن را به زمان شاه طهماسب صفوی نسبت می‌دهند. با رسمیت یافتن مذهب شیعه در ایران و در دوره صفوی و آشنا شدن مردم با سرنوشت بزرگان دین، آثار هنری چندی پیرامون زندگی این بزرگان شکل گرفت. شهادت قهرمانانه و مظلومانه امام حسین (ع) و جمع یاران با وفایشان که همواره چون جریانی خروشان و جوشان آحاد جامعه را به حرکت و جوشش وا می‌داشت، این واقعه باعث ایجاد مجموعه‌ای مختلف و متنوع از هنرهای گوناگون شد. نقاشی قهوه‌خانه‌ای برای مکان‌های مختلفی از جمله قهوه‌خانه، حسینیه، تکیه و... سفارش داده می‌شدند. فصل مشترک تمام این مکان‌ها ارتباط مستقیم نقاشی با عامه‌ی مردم است. در این پژوهش به بررسی آثار حسین غوللر آغاسی و محمد مدبر و مقایسه نقاشی‌های مذهبی آن‌ها از نظر فضا و رنگ آمیزی پرداخته شده است.</p> https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/download/39/40