تحلیل فضایی کاربری‌های آموزشی مدارس متوسطه به‌منظور تحقق شهر پایدار با رویکرد اکولوژیک: مطالعه موردی مدارس متوسطه دوم شهر بابل

امیرحسین  بابازاده درویش; غلامرضا جانباز قبادی; صدرالدین  متولی

نویسندگان

امیرحسین بابازاده درویش دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد نور، ‌دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0008-1278-884X
غلامرضا جانباز قبادی گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور،ایران https://orcid.org/0000-0002-4713-3877
صدرالدین متولی گروه جغرافیا، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-1969-472X

کلمات کلیدی:

تحلیل فضایی, کاربری آموزشی, شهر پایدار, رویکرد اکولوژیک, شهر بابل, GIS

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی کاربری‌های آموزشی مدارس متوسطه دوم شهر بابل و ارزیابی میزان انطباق الگوی استقرار آن‌ها با شاخص‌های شهر پایدار و رویکرد اکولوژیک انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی با رویکرد تلفیقی بود. جامعه آماری شامل شهروندان شهر بابل و کارشناسان حوزه برنامه‌ریزی شهری بود که از میان آنان، ۳۸۰ شهروند با استفاده از فرمول کوکران و ۳۰ کارشناس به روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، مشاهده میدانی، پرسشنامه محقق‌ساخته و پرسشنامه مقایسات زوجی گردآوری شدند. برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های ویلکاکسون تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون و همبستگی اسپیرمن در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. همچنین، شاخص‌های زیست‌محیطی، اجتماعی، کالبدی–فضایی و دسترسی و حمل‌ونقل پایدار با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و تحلیل‌های مکانی در محیط GIS وزن‌دهی و تلفیق شدند. نتایج آزمون فرضیه اصلی نشان داد که توزیع فضایی کنونی مدارس متوسطه دوم، شرایط لازم برای تحقق شهر پایدار با رویکرد اکولوژیک را فراهم نکرده است؛ بنابراین، فرضیه اصلی رد شد. در آزمون فرضیه فرعی نخست، معیار زیست‌محیطی با وزن نرمال‌شده ۰٫۴۲۸۴۶۷، بیشترین اهمیت را در مقایسه با معیارهای کالبدی–فضایی، دسترسی و حمل‌ونقل پایدار و اجتماعی کسب کرد و فرضیه مربوط به برتری شاخص‌های زیست‌محیطی تأیید شد. میان آموزش محیط‌زیست در مدارس و مشارکت در حفاظت از محیط‌زیست شهری، رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (r=0.659, p<0.001). همچنین، مکانیابی مناسب مدارس با تحقق شهر پایدار رابطه مثبت، بسیار قوی و معناداری داشت (r_s=0.956, p<0.001). استقرار فعلی مدارس متوسطه دوم بابل با الزامات پایداری اکولوژیک سازگاری کافی ندارد؛ ازاین‌رو، بازنگری در مکانیابی مدارس با اولویت‌دادن به کیفیت محیطی، عدالت فضایی، دسترسی پایدار، حمل‌ونقل فعال و ارتقای آموزش‌های زیست‌محیطی ضروری است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Navabi SA. Designing sustainable urban space with an ecological approach: Case study of Nazhvan neighborhood [Master's thesis]: Sheikh Bahaei University; 2024.

2. Moradi F. Analysis of the spatial distribution of non-profit schools with a social justice approach: Case study of urban non-profit schools in Zanjan [Master's thesis]: University of Zanjan; 2023.

3. Heydarzadeh M, Sharif-Nejad J. Examining the components of green schools with a sustainable architecture approach: Case study of elementary schools in Urmia. Environmental Research and Technology. 2022;14(11):93-102.

4. Naeimi Shirmard A, Sadeghian H-A, Ghaneian M, Jam-Barsang S, Meybodi H, Hejazi Shirmard M. Assessing the compliance of elementary schools in Tehran's District 3 with sustainable school indicators. Toloo-e Behdasht. 2020;19(15):1-11.

5. Zarei M, Motamednia F, Mirzakoochak Khoshnevis A. Presenting a model for evaluating the impact of key green school factors on students' learning. Educational Leadership and Management Quarterly. 2021;15(3):107-22.

6. Sodiq A, Baloch AB, Shoukat N, Mohamoud Jama A. Towards modern sustainable cities: Review of sustainability principles and trends. Journal of Cleaner Production. 2019;227:972-1001.

7. Khalkhali A, Gharamani S. Comprehensive quality management: Predicting the value of quality institutionalization in schools. New Approach in Educational Management. 2012;3(10):1-20.

8. Alirezaei M, Karimzadeh H, Zarei A. Spatial analysis of secondary schools in District 1 of Tabriz metropolis using multi-criteria decision-making techniques and GIS. New Perspectives in Human Geography. 2021;13(4):27-53.

9. Salimi Sobhan M, Mansouri K. An analysis of the spatial distribution of educational centers and their appropriate organization: Case study of Piranshahr. Journal of Territorial Geographic Engineering. 2020;4(8):445-59.

10. Taei H, Shabiri SM, Hatami J, Larijani M. Designing a sustainable schools model for developing sustainable cities based on the analytic network process (ANP). Environmental Education and Sustainable Development. 2019;8(2):121-36.

11. Tabibzadeh KA-S, Ardashiri M, Banazadeh B. Examining the architecture of educational spaces with emphasis on improving spatial qualities: Girls' upper-secondary schools in Shiraz. Architecture Studies. 2020;3(15):1-22.

12. Goldman D, Ayalon O, Baum D, Weiss B. Influence of green school certification on students' environmental literacy and adoption of sustainable practice by schools. Journal of Cleaner Production. 2018;183:1300-13.

13. Akbariarmand M, Babae F, Mohammadi A, Mohammadnejad N. Comparison of the level of knowledge and environmental attitudes of high school students in environmental school and non-environmental school in order to achieve sustainable development goals. Sustainability, Development and Environment Quarterly. 2016;3(2):81-9.

14. Chang CC, Leitner H, Sheppard E. A green leap forward? Eco-state restructuring and the Tianjin-Binhai Eco-City model. Regional Studies. 2016;50(6):929-43.

15. Karami P. Redesigning educational spaces of kindergartens in Ilam city with an ecological approach [Master's thesis]: Bakhtar Institute of Higher Education, Ilam; 2018.

16. Biswas R, Jana A, Arya K, Ramamritham K. A good-governance framework for urban management. Journal of Urban Management. 2019;8(2):225-36.

17. Esmati Z, Edalatjoo T. Analyzing the role of upstream documents and development plan laws of the Islamic Republic of Iran in environmental protection. Journal of Environmental Science and Technology. 2020;22(5):239-54.

18. Rasouli SH, Molania Jeloudar S, Malmir M, Noupour Houlari F. Sociology of urban development with emphasis on the conflict between competition and cooperation: Field study of Sari city. Journal of Society and Politics Studies. 2024;2(8).

19. Hodson CB, Heather AS. Green urban landscapes and school-level academic performance. Landscape and Urban Planning. 2017;160:16-27.

20. Bakhshi A, Alizadeh Fard A, Rasouli SH. Measuring livability indicators in Iranian cities: Case study of Babol. Urban and Regional Sustainable Development Studies. 2022;3(2):24-40.

21. Register R. Ecocity Summit Report. San Francisco; 2008.

22. Shokri Firouzjah P, Seyd Beygi S, Kianzhad Z, Rasouli SH. Spatial analysis of small cities in Babol County based on urban livability indicators. Urban Social Geography. 2021(18):113-27.

23. Eslamiyeh F, Oladian M, Safari M. Prioritizing the components of green schools using a fuzzy approach in Iran's education system. New Approach in Educational Management. 2020;11(1):83-103.

24. Haji Molla Hossein P, Ghorbani B, Afshin, editors. Sustainable architecture in schools with an approach to green life and dynamism in design. Fourth International Conference on Modern Studies in Civil Engineering, Architecture, Urban Planning, and Environment in the 21st Century; 2020; Tehran.