ادراک شاخصه‌های معنایی و نشانه‌شناختی هویت در نظام بصری بناهای دیپلماتیک

نسیم نجفقلی پور کلانتری; میلاد  تقی زادیه

نویسندگان

نسیم نجفقلی پور کلانتری گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران . https://orcid.org/0009-0005-4716-1826
میلاد تقی زادیه کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0003-3188-2758

کلمات کلیدی:

شاخصه‌های معنایی, نشانه‌شناختی, نظام بصری محیط، هویت‌بخشی, بناهای دیپلماتیک

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین شاخصه‌های معنایی و نشانه‌شناختی نظام بصری و تعیین سهم هریک از این شاخصه‌ها در هویت‌بخشی به بناهای دیپلماتیک انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، توسعه‌ای–کاربردی و از نظر روش، آمیخته با طرح لانه‌به‌لانه کیفی در کمی بود. در مرحله کیفی، متغیرهای پژوهش با استفاده از مرور مبانی نظری، مصاحبه با 46 نفر از استادان معماری، معماری منظر، طراحی شهری و برنامه‌ریزی شهری و اجرای فرایند دلفی شامل طوفان فکری، تحدید عوامل و رتبه‌بندی شاخص‌ها استخراج و اعتبارسنجی شدند. تحلیل مصاحبه‌ها از طریق کدگذاری باز و محوری انجام شد و 13 مؤلفه شامل هدفمندی، وحدت/کثرت، صراحت، سلسله‌مراتب، هماهنگی، حد و حریم، عنصر طبیعت، انعکاس، نقوش هندسی، آینه، رمزنگاری، نماد و مفهوم فضا شناسایی گردید. در مرحله کمی، پرسشنامه‌ای مبتنی بر طیف لیکرت در میان 373 نفر از بازدیدکنندگان بناهای دیپلماتیک منتخب به‌صورت تصادفی توزیع شد. روایی محتوایی ابزار با شاخص CVI برابر با 0.75 و پایایی آن با آلفای کرونباخ برابر با 0.78 تأیید شد. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و رگرسیون گام‌به‌گام در نرم‌افزار SPSS نسخه 25 تحلیل شدند. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد بیشترین همبستگی معنادار میان مفهوم فضا و وحدت/کثرت مشاهده شد (r=0.954, p<0.01). همچنین میان رمزنگاری و هماهنگی همبستگی بالایی وجود داشت (r=0.895) و نقوش هندسی با سلسله‌مراتب رابطه معناداری نشان داد (r=0.875, p<0.01). نتایج رگرسیون نشان داد تمامی مؤلفه‌های شناسایی‌شده در تبیین هویت‌بخشی نظام بصری بناهای دیپلماتیک معنادار بودند (p<0.001). مفهوم فضا با ضریب تعیین 1.000 بیشترین سهم را داشت و پس از آن رمزنگاری با ضریب 0.968، صراحت با ضریب 0.846، نقوش هندسی با ضریب 0.795 و انعکاس با ضریب 0.770 قرار گرفتند. عنصر طبیعت با ضریب 0.457 کمترین سهم تبیینی را نشان داد. هویت بصری بناهای دیپلماتیک بیش از همه از طریق مفهوم‌پردازی فضا، رمزگذاری معانی فرهنگی، صراحت سازمان فضایی و استفاده هدفمند از نشانه‌ها و نقوش هندسی شکل می‌گیرد. بنابراین، طراحی این بناها باید از بازتولید صرف عناصر ظاهری فراتر رفته و بر ایجاد پیوندی منسجم میان معنا، کالبد، عملکرد، فرهنگ و ادراک مخاطب تمرکز کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Ameri Siahoui HR, Ahmadi Sarkhouni F, Sayebani B, editors. Examining the performance of urban signs in people's perception of the urban environment: The case of Bandar Abbas. Conference on Architectural and Urban Research in Islamic and Historical Iran; 2017; Shiraz, Iran.

2. Kazemi A, Behzadfar M. Reconceptualizing the system of environmental meanings in historical environments with emphasis on audiences' social transformations: The case of Saighalan neighborhood in Rasht. Urban Studies. 2013(6):75-87.

3. Doulabi P, Shaeri Z, Hajebzadeh A. Re-reading the ornaments of the visual system in the historical fabric of Bushehr with emphasis on the mental approach. Urban Landscape Research. 2015(4):35-47.

4. Mousavi Sarvineh Baghi ES, Sadeghi A. Presenting a design process for urban facades to enhance the visual and aesthetic qualities of the urban landscape: The case of Ahmadabad Street in Mashhad. Urban Management. 2016(43):99-114.

5. Yousefi A, Sadeghinejad M. A critical review of Lynch's city-image theories: Semiotics of citizens' perceptual maps and the reconstruction of the city's physical identity. Urban Sociological Studies. 2017(22):47-72.

6. Kalali P, Modiri A. Explaining the role of meaning in the process of forming a sense of place. Fine Arts. 2012(50):43-52.

7. Kouhifard E. Identity in Iranian architecture. Tehran, Iran: Negah-e-Bustan Publications; 2018.

8. Lynch K. A theory of good city form. Tehran, Iran: University of Tehran Press; 2016.

9. Majedi H, Zarrabadi ZS. An inquiry into urban semiotics. Armanshahr. 2010(4):49-56.

10. Laripour N, Dadvar A. A semiotic analysis of form and meaning in Vakil Mosque of Shiraz. Islamic Art Studies. 2019(32):70-97.

11. Vahdat S, Rezaei-Rad H. Enhancing visual values in urban view corridors using QSAM: The case of Enqelab Square in Zanjan. Geographical Planning of Space. 2017(23):69-86.

12. Ghashghaei R, Movahed K, Moztarzadeh H. Developing urban landscape design criteria to stimulate a sense of place attachment. Urban Management. 2018(50):435-60.

13. Rezvani A. The spirit of the city: Redefining the city and urban space and identifying life-giving indicators. Green Architecture. 2016(4):55-79.

14. Mohammadhasani E, Toghraei A, Mirgholami M. A typological analysis of factors affecting the legibility of urban signs: The case of Valiasr Street in Tehran, from Vanak Square to Tajrish Square. Identity of the City. 2016(25):61-74.

15. Stedman R, Beckley T. A picture and photography to understand attachment to high-amenity places. Journal of Leisure Research. 2004.

16. Caduff D, Timpf S. On the assessment of landmark salience for human navigation. Cognitive Processing. 2008;9:249-67.

17. Appleyard D. Streets can kill cities: Third World beware. ABADI. 2002(39):73-83.

18. Amiri Khoshkar Vandani S. Examining the cognitive concept of sign and code in architecture and urban planning with emphasis on Islamic architecture and the Islamic city. Urban Management. 2016(43):423-44.

19. Soleimani MR, Etesam I, Habib F. Reconceptualizing the concept and principles of identity in architectural works. Identity of the City. 2016(25):15-26.

20. Foroughmand Aarabi H. The philosophical origins of methodology in architectural and urban-design semiotics. Urban Management. 2016(43):199-224.

21. Hamdjani Y, Bayazidi G, Sahabi J. A qualitative study of the semantic implications of the architecture of Hawraman Takht from a semiotic perspective. 2017(57):45-63.

22. Frank EA. Many pathways from land use to health. Journal of the American Planning Association. 2006;7.

23. Kumar R. Walkability of neighborhoods: A critical analysis of zoning codes: University of Cincinnati; 2009.

24. Shahbanian P, Golipour M, editors. Visual management of the city with emphasis on building facades. Fifth International Congress on Civil Engineering, Architecture, and Urban Development; 2017; Tehran, Iran.

25. Kamour Shalmani A, Hanaachi S. Examining the effect of visual factors in urban spaces on citizens' behavioral patterns. Identity of the City. 2015(24):65-78.

26. Zal-Nejad K, Deliri AS, Irani S. From urban symbols to urban facades: An analysis of the role and position of urban symbols in city identity. Bon. 2012(1):42-54.

27. Kalin A, Yilmaz D. A study on visibility analysis of urban landmarks. METU Journal of the Faculty of Architecture. 2012;29:241-71.

28. Cullen G. Selections from townscape. Tehran, Iran: University of Tehran Press; 2011.

29. Powell N. Single-minded, compelling, and unique: Visual communications, landscape, and the calculated aesthetic of place branding. Environmental Communication. 2003;7:231-54.

30. Raskin H, Smith LDG, Weiler B. Relationships between place attachment, place satisfaction, and pro-environmental behavior in an Australian national park. Journal of Sustainable Tourism. 1994;21:434-57.

31. Norberg-Schulz C. Selections from architecture: Meaning and place. Tehran, Iran: Parham Naghsh Publications; 2014.

32. Rapoport A. The meaning of the built environment: A nonverbal communication approach. Tehran, Iran: Urban Processing and Planning Company Publications; 2013.