بازخوانی معماری معاصر تهران به روایت خانه‌های مسکونی در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی

نویسندگان

    آیدین ساعی ارسی دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
    سیّده الهام علوی زاده * استادیار، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران e.alavidadeh@iauardabil.ac.ir
    جواد جوان مجیدی استادیار، گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

کلمات کلیدی:

معماری معاصر ایران, معماری دوره‌ی پهلوی دوم, فرآیند طراحی در معماری معاصر تهران, فرم و فضا در معماری معاصر تهران

چکیده

هدف این پژوهش تبیین تحولات فرم، فضا و فرآیند طراحی در معماری معاصر مسکونی تهران طی دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی است. پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی انجام شد و از روش تفسیری–تحلیلی برای تحلیل ۹ نمونه شاخص از خانه‌های مسکونی تهران در سه دهه مورد مطالعه استفاده گردید؛ داده‌ها از طریق اسناد، نقشه‌ها، تصاویر و تحلیل‌های معماری گردآوری و مقایسه شدند. نتایج نشان داد که با گذار زمانی از دهه ۱۳۳۰ به ۱۳۵۰، تغییرات معناداری در پارادایم‌های طراحی رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که شاخص‌های مدرن اولیه به مدرنیسم عالی و سپس به منطقه‌گرایی مدرن گرایش یافته‌اند. تحلیل‌ها حاکی از تغییر معنادار در مؤلفه‌های فرم و فضا، افزایش تجاری‌شدن ساخت‌وساز، تضعیف پیوندهای هویتی سنتی، و دگرگونی در نوع هنر از نخبه‌گرا به توده‌گراست. همچنین، اثرگذاری عوامل بیرونی و درونی بر شکل‌گیری کالبد مسکونی و استفاده ابزاری از فضا در این دوره به‌طور معنادار افزایش یافته است. معماری مسکونی تهران در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ شاهد گذار تدریجی از نوآوری مدرن به نووارگی و سپس نوسازی یک‌سویه بوده است که این روند با بحران هویت، دگرگونی گفتمان‌های غالب و تغییر در فرآیند اندیشه طراحی همراه شده و بازتاب آن در فرم، فضا و ساخت‌شناسی بناها قابل مشاهده است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Ghobadian V. Stylistics and Theoretical Foundations of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Fekre No Publications; 2021.

2. Bani-Masoud A. Contemporary Architecture of Iran: From 1925 to the Present. Tehran: Kasra Books; 2021.

3. Rajabi P. Iranian Architecture in the Pahlavi Era. Tehran: Iranology Research Center, National University of Iran (Naqsh-e Jahan Press); 1976.

4. Jahanbegloo R. Iran and Modernity: Conversations with Iranian and Foreign Scholars on Iran's Encounter with Modern Achievements. Tehran: Goftar; 2001.

5. Mirsepasi A. Intellectual Discourse and the Politics of Modernization: Reflections on Iranian Modernity. Tehran: Tarhe No; 2005.

6. Rybczynski W. Home: A Short History of an Idea: Penguin Books; 1978.

7. Behnam J. History of Modern Architecture. Tehran: Nirestan Consulting Engineers; 1996.

8. Etesam I. A Comparative Study of Contemporary Architecture and Urban Planning in Iran and Europe. Tehran: Cultural Heritage Organization; 1995.

9. Ansari HR. An Analysis of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Sabzan Publications; 2020.

10. Ching FDK. Architecture: Form, Space, and Order. Tehran: University of Tehran Press; 1999.

11. Asgari N. A Look at Iranian Architecture Through History: From the Beginning to the Qajar Period. Tehran: Marlik Publications; 2015.

12. Bavar S. A Look at the Emergence of New Iranian Architecture. Tehran: Faza Publishing; 2010.

13. Ardalan N. Pahlavi Architecture After World War II (Section 8: Architecture Entry) In Encyclopædia Iranica. Memar Magazine. 2001(15).

14. Ardalan N. The Building of Traditional Concepts in Iranian Architecture and Urbanism: Preliminary Studies. Tehran: Ministry of Housing and Development; 1971.

15. Hosseini A. Contemporary Iranian Architecture. Mashhad: Sokhan Gostar Publications; 2013.

16. Haeri Mazandarani MR. The Role of Space in Iranian Architecture. Tehran: Cultural Research Bureau; 2014.

17. Madanipour A. Design of Urban Space: University of Newcastle; 1996.

18. Rapoport A. The Human Aspects of Urban Form. New York: Pergamon Press; 1977.

19. Lawson B. How Designers Think: The Design Process Demystified. Tehran: Shahid Beheshti University Press; 2013.

20. Von Meiss P. Elements of Architecture: From Form to Place. Tehran: University of Tehran Press; 2004.

21. Rezaei M. Design Analogia: Reviewing Concepts and Paradigms in the Design Process of Contemporary Form and Space. Tehran: Islamic Azad University, Central Tehran Branch; 2014.

22. Safdarian G, Kowsari Haghighi H. Explaining the Position of Form in Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Avval va Akhar Publications; 2017.

23. Salehi S. Decorative Elements in Tehran’s Residential Architecture. Cultural-Artistic Journal. 2023;15(2):31-42.

24. Sepehri Moghadam M. Contemporary Architecture. Tehran: Iran University of Science and Technology (IUST) Press; 2005.

25. Heidari S. Research Methods in Architecture. Tehran: Fekre No Books; 2015.

26. Jonker J, Pennink B. The Essence of Research Methodology. Tehran: Loyeh Publishing; 2015.

27. Faizi M, Khak-Zand M. Analysis of Fifteen Works from Fifty Years of Contemporary Iranian Architecture. Tehran: Iran University of Science and Technology (IUST) Press; 2015.

28. Ching FDK. Architecture: Form, Space & Order. Hoboken, N. J.: John Wiley & Sons; 2007.

29. Cheng D. Form, Space and Order of Architecture. China: Tianjin University Publication; 2011.

30. Cherry E. Programming for Design. Tehran: Center for Urban and Architectural Studies and Research; 2009.

31. Memarian GH. A Journey Through the Theoretical Foundations of Architecture. Tehran: Soroush Danesh; 2007.

32. Iraji J, Norouz Borazjani V. Meaning in Contemporary Iranian Architecture After the Islamic Revolution. Tehran: Pars University Press; 2019.

33. Bemanian MR. The Social Architecture of Iranian Houses. Tehran: Avval va Akhar Publications; 2017.

34. Saei Arsi I, Saei Arsi A. Qualitative Research Methodology in Social Sciences. Qazvin: Caspian Danesh Publications; 2017.

35. Sheikh Zein-al-Din H. Form in Architecture. Culture and Art Journal. 1999(First Series).

36. Lang J. Creating Architectural Theory: The Role of the Behavioral Sciences in Environmental Design. Tehran: University of Tehran Press; 2004.

37. Safdarian G, Ashrafi N. Explaining Design Theory: A Look at the Architectural Design Process from A to Z. Tehran: Alborz (Kharazmi) University Jihad Press; 2020.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۱/۰۱

ارسال

۱۴۰۳/۰۹/۲۲

بازنگری

۱۴۰۳/۱۱/۲۳

پذیرش

۱۴۰۳/۱۱/۲۷

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

ساعی ارسی . آ.، علوی زاده س. ا.، و جوان مجیدی ج. . (1405). بازخوانی معماری معاصر تهران به روایت خانه‌های مسکونی در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی. تجلی هنر در معماری و شهرسازی، 1-19. https://jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/view/139

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

مقالات مشابه

21-30 از 98

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.